Split payment, czyli mechanizm podzielonej płatności (MPP), w Polsce funkcjonuje od kilku lat jako narzędzie zwiększające bezpieczeństwo rozliczeń VAT oraz ograniczające oszustwa podatkowe. W obliczu przedłużenia obowiązku jego stosowania do 29 lutego 2028 roku, wielu przedsiębiorców zastanawia się, czy mechanizm ten stanie się obowiązkowy dla wszystkich. Ten artykuł przybliża zasady funkcjonowania split payment, zakres obowiązku oraz omawia perspektywy rozwoju tego rozwiązania.
Co to jest split payment i jak działa mechanizm podzielonej płatności?
Mechanizm podzielonej płatności (MPP) to sposób rozliczania płatności za towary i usługi polegający na automatycznym podziale kwoty brutto na kwotę netto i VAT. Kwota VAT jest przekazywana na specjalny rachunek VAT sprzedawcy, a pozostała suma trafia na jego standardowy rachunek bankowy. Dzięki temu podatek VAT jest odseparowany od środków bieżących i może być wykorzystany jedynie do ściśle określonych celów, takich jak rozliczenia z urzędem skarbowym[1][2].
Kluczowym elementem tego systemu jest rachunek VAT, który jest oddzielony od konta bieżącego i ma za zadanie zabezpieczyć kwoty VAT przed niewłaściwym wykorzystaniem. Sam mechanizm wspiera transparentność rozliczeń i stanowi skuteczną formę ograniczania tzw. karuzel VAT, które są obecnie jednym z największych wyzwań dla systemów podatkowych[1][3].
Kto i kiedy musi stosować split payment?
Split payment w Polsce nie jest obowiązkowy dla wszystkich przedsiębiorców. Obowiązek dotyczy wyłącznie transakcji B2B, w których obie strony są zarejestrowanymi podatnikami VAT. Ponadto obowiązek stosowania mechanizmu pojawia się tylko w przypadku sprzedaży określonych, tzw. „wrażliwych” towarów i usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. Wśród wymienionych produktów znajdują się m.in. elektronika, metale szlachetne, paliwa czy usługi budowlane[2][3].
Co istotne, mechanizm ten staje się obowiązkowy wyłącznie wtedy, gdy łączna kwota brutto na fakturze przekracza próg 15 000 zł lub równowartość tej kwoty w walucie obcej. W przypadku niższych kwot zastosowanie split payment pozostaje dobrowolne[1][2][3].
Przedłużenie obowiązku stosowania split payment do 2028 roku
Na mocy decyzji Rady Unii Europejskiej z 18 lutego 2025 roku, obowiązek stosowania mechanizmu podzielonej płatności w Polsce został przedłużony do 29 lutego 2028 roku. To potwierdzenie skuteczności i potrzeby tego rozwiązania, mającego na celu walkę z oszustwami podatkowymi oraz zwiększanie stabilności wpływów z VAT do budżetu państwa[1][3].
Decyzja ta świadczy o pozytywnej ocenie mechanizmu przez organy Unii Europejskiej oraz o tym, że obecny system spełnia swoje zadanie w zakresie ograniczania luk podatkowych i poprawy transparentności rozliczeń podatkowych[3]. Ponadto trwają dyskusje nad możliwością rozszerzenia trybu obowiązkowego na dodatkowe grupy towarów i usług, co mogłoby zwiększyć efektywność całego systemu[1][3].
Konsekwencje braku stosowania split payment
W przypadku, gdy split payment jest obowiązkowy, niedopełnienie tego obowiązku wiąże się z poważnymi sankcjami finansowymi. Za nieprzestrzeganie zasady podzielonej płatności grozi odpowiedzialność dodatkowa w wysokości 30% kwoty VAT objętej mechanizmem MPP. Takie kary mają charakter prewencyjny i mają zniechęcać do pomijania podzielonej płatności tam, gdzie jest ona wymagana[1].
Podstawą skuteczności tych sankcji jest ścisła współpraca między przedsiębiorcami, bankami oraz administracją skarbową. Precyzyjne wyznaczenie „wrażliwych” transakcji oraz rygorystyczna kontrola ich realizacji minimalizują ryzyko nadużyć podatkowych[1][3].
Podsumowanie i perspektywy rozwoju mechanizmu split payment
Split payment nie stanie się obowiązkowy we wszystkich transakcjach i dla wszystkich przedsiębiorców. Aktualnie obowiązek dotyczy wyłącznie określonych transakcji B2B przekraczających próg 15 000 zł i obejmujących „wrażliwe” towary oraz usługi zdefiniowane w załączniku nr 15 do ustawy o VAT. Mimo to mechanizm ten jest już ważnym narzędziem w walce z oszustwami podatkowymi, czego dowodem jest przedłużenie jego stosowania do 2028 roku przez UE[1][2][3].
W najbliższych latach można spodziewać się dalszego wzmacniania roli tego mechanizmu, a także ewentualnego rozszerzenia katalogu towarów i usług podlegających obowiązkowi split payment. Dla przedsiębiorców istotne jest więc bieżące monitorowanie zmian prawnych oraz ścisłe przestrzeganie obowiązujących regulacji, aby uniknąć wysokich kar finansowych[1][3].
Źródła:
- [1] https://poland-accounting.eu/2025/03/application-of-the-split-payment-mechanism-in-poland-extended-until-2028-what-does-this-mean-for-taxpayers/
- [2] https://www.biznes.gov.pl/pl/portal/00227
- [3] https://polishtax.com/mandatory-split-payment-mechanism-in-poland-extended-until-2028/